Granica

TAJLANDIA
Obywatele polscy udający się do Tajlandii objęci są obowiązkiem wizowym. Wymagany jest minimum 6-miesięczny okres ważności paszportu, licząc od dnia planowanego opuszczenia tego kraju. Niespełnienie tych warunków grozi odmową wjazdu. Nie ma obowiązku posiadania określonej kwoty pieniędzy na dzień pobytu. Opłata lotniskowa (przy wylocie) wynosi 500 BHT, na liniach krajowych - od 50 do 200 BHT, zależnie od lotniska. Nie ma ograniczeń dotyczących wwozu pieniędzy. Restrykcje celne odbiegające od powszechnie obowiązujących standardów dotyczą zakazu wywozu antycznych statuetek i wizerunków Buddy. Wywóz tych przedmiotów wymaga uzyskania zgody Ministerstwa Sztuki (nie dotyczy to wyrobów rzemieślniczych, np. małych figurek i wizerunków zwyczajowo noszonych przy sobie lub sprzedawanych turystom na straganach). Istnieją także ograniczenia w przywozie towarów spożywczych. Za niektóre towary zakupione w czasie pobytu w Tajlandii przy wylocie można uzyskać zwrot podatku VAT (aktualna stawka-7%). Warunkiem tego jest wcześniejsze uzyskanie odpowiedniego zaświadczenia w miejscu zakupu towaru. Przestępstwa narkotykowe zagrożone są karą wieloletniego więzienia lub śmierci.

MALEZJA
Obywatele RP nie potrzebują wizy. Wymagany okres ważności paszportu przy wjeździe wynosi 6 miesięcy. Od turystów z Europy władze imigracyjne nie żądają okazania środków finansowych na pobyt. Wymóg taki jednak formalnie istnieje. Restrykcje celne nie odbiegają od powszechnie przyjętych standardów. Istnieją ograniczenia przy wywozie i przywozie miejscowej waluty - ringgit (MYR). Podróżny ma prawo przywieźć i wywieźć bez specjalnego zezwolenia do 1000 MYR oraz równowartość w innych walutach do 10 tys. MYR. Można wwieźć dowolną ilość obcych środków płatniczych, w tym w czekach podróżnych. Jeśli jednak kwota przewyższa równowartość 2500 USD, należy wypełnić deklarację dewizową. Można przywieźć bez cła 1 litr alkoholu (piwa, wina lub wódki), bez względu na jego moc.

SINGAPUR
Obywatele polscy mogą wjeżdżać do Singapuru i przebywać w nim do 30 dni bez wizy. Wymagana ważność paszportu przy wjeździe wynosi minimum 6 miesięcy. Nie ma obowiązku posiadania określonej kwoty pieniędzy na każdy dzień pobytu. Nie ma ograniczeń co do wwozu i wywozu pieniędzy. Całkowitym zakazem wwozu objęte są alkohole i papierosy oznaczone Singapore duty not paid, papierosy oznaczone symbolem E na opakowaniach, guma do żucia (z wyjątkiem gumy do żucia do celów leczniczych), tytoń do żucia, zapalniczki lub zabawki w kształcie pistoletów, kontrolowane leki i środki psychotropowe, zagrożone gatunki zwierząt i produkty z nich. Przy wwozie z opłat celnych i podatku od towarów i usług (GST) zwolnione są przedmioty nowe, prezenty, towary żywnościowe o łącznej wartości nieprzekraczającej 300 SGD (ok. 200 USD), a w przypadku osób poniżej 18. roku życia - o wartości nieprzekraczającej 100 SGD. Osoba pełnoletnia może wwieźć do Singapuru bez cła 1 l alkoholu wysokoprocentowego, 1 l wina, 1 l piwa. Zwolnieniu z opłat celnych i podatku GST nie podlegają papierosy. Zwolnienia powyższe dotyczące wwozu alkoholu nie obejmują podróżnych wjeżdżających do Singapuru z Malezji. Niezgłoszenie do odprawy celnej towarów objętych cłem i podatkiem GST podlega karze pieniężnej w wysokości do 5000 SGD. Przy wyjeździe z Singapuru istnieje możliwość zwrotu podatku GST za towary zakupione na terenie tego kraju. Podatek GST (odpowiednik podatku VAT) wynosi 5%. Zwrot podatku przysługuje za towary zakupione na łączną wartość ponad 300 SGD w specjalnie oznakowanych sklepach. Przy zakupach towarów w tych sklepach należy przedstawić paszport i wypełnić specjalne formularze.

Kuchnia

TAJLANDIA
Kuchnia tajska jest bardzo popularna na całym świecie. Charakterystyczny jej smak to zasługa mleczka kokosowego, imbiru, czosnku, ostrego chili. Setki restauracji można znaleźć na każdej ulicy większych i mniejszych tajskich miast, w centrach handlowych, hotelach, ośrodkach turystycznych, na plażach. Wiele z nich oferuje owoce morza, które można samemu wybrać z restauracyjnego akwarium lub ze zbiorników wypełnionych lodem. Od sąsiadów zapożyczono wiele potraw. Podstawowym elementem kuchni pochodzącej z Chin jest ryż, podawany do większości potraw. Ryż jest przygotowywany na wiele sposobów między innymi np. ryż na mleku, zupa z ryżu. Wpływ sąsiadującej Birmy jest widoczny w daniach takich jak wieprzowina w sosie curry z dodatkiem imbiru, kurkumy oraz tamaryszku. Wpływ kuchni Laosu jest zauważalny przede wszystkim w kuchni bardziej pikantnej, gdzie do większości dań używa się chili. Istnieją także niewielkie bary przekąskowe oraz należące do największych światowych sieci, jak McDonald’s czy KFC. Warto spróbować smacznego owocu o nazwie durian, którego wyróżniającą cechą jest odpychający zapach.

MALEZJA
Najwięcej jest restauracji z chińskim i indyjskim jedzeniem, chociaż niektóre potrawy, oferują wszędzie, np. satay - cienki kebab z mięsem drobiu, baraniną lub wołowiną przyprawiony ostrym sosem z orzeszków ziemnych. Nasi goreng – (czyli przysmażany ryż) podaje się z dodatkiem zarówno mięsa, jak i jarzyn. Rendang to mięso przyprawione curry w marynacie z kokosa. Indonezyjska kuchnia jest bardzo podobna do malajskiej. Jej przykładem jest popularna zupa z makaronem zaprawiona mleczkiem kokosowym – laksa lemak. Powszechnie jada się roti prata, czyli placek z ciasta, do którego można serwować różnorodne dodatki, np. duszone i przysmażone warzywa przyprawione curry. Rybę (ikan) przyrządza się na różne sposoby, na przykład ikan panggang (pieczoną w liściach banana), ikan assam (pieczoną z dodatkiem tamaryszku i podawaną w sosie curry) lub ikan bilis (sardele dodawane do innych potraw). Często jada się potrawy z kurczaka (ayam), na przykład ayam gorng (smażony kurczak) lub ayam penyet (kurczak z chili z dodatkiem trawy cytrynowej). Na deser można dostać pisang goreng – smażony banan albo - ali batu campur (ABC), schłodzoną mieszaninę lodów z fasolą, słodką kukurydzą i cukrem palmowym. Poza bardziej znanymi owocami, warto spróbować flaszowiec - tzw. jabłko cukrowe, żółto-zielony owoc o słodkim, delikatnym smaku cytryny, durian - duży, owalny, kolczasty owoc o wybornym smaku, lecz bardzo nieprzyjemnym zapachu, nangka - owoc drzewa bochenkowego, podobny do owocu drzewa chlebowego, ma żółty, ciągnący się, słodki miąższ, guawa - owoc o kształcie gruszki i wielkości kurzego jaja. Sprzedawany na ulicy biały napój to mleczko sojowe.

SINGAPUR
W całym mieście znajdują się setki większych i mniejszych restauracji oferujących po bardzo przystępnych cenach potrawy chińskie, indyjskie, arabskie, japońskie, europejskie. Wiele z nich jest otwartych 24 godziny na dobę. Sporo potraw to zestawy bezmięsne, tak popularne w całej Azji Południowo-Wschodniej. Egzotykę kuchni singapurskiej podkreśla stosowanie wielu kolorowych, pachnących składników, o które łatwo w ciepłym, tropikalnym klimacie. Do warzyw podawanych z ryżem często dodaje się typowo wschodniego sosu rybnego, papryczek chili, czosnku i imbiru. Z kuchni chińskiej zaczerpnięto tu sposób gotowania w wokach, stosowanie egzotycznych dla nas przypraw i składników, jak limetta i dziki kardamon. W kuchni hinduskiej dominują łagodne śmietanowe sosy. Wiele popularnych potraw jest zapiekanych w glinianym piekarniku tandoor, między innymi kurczęta. Hinduskie chlebki - paratha i chiapati, podaje się często zamiast ryżu; najpopularniejszym daniem jest naan (chleb pieczony z czosnkiem i ziołami). Klasyczne potrawy kuchni japońskiej, takie jak sushi, tempura, teppanyaki oferowane są w przystępnych cenach. Wśród specjalności kuchni indonezyjskiej jest nasi padang (ryż z dodatkiem mięsa, drobiu i owoców morza) oraz beef rendang (ostra potrawa w sosie kokosowym). Z oryginalniejszych potraw można wymienić jeszcze: satay – grillowane kawałki wołowiny, drobiu lub baraniny w gorącym sosie z orzeszków ziemnych, podawany z ciasteczkami ryżowymi; owoce morza: homary, krewetki, kraby, ryba w przyprawie curry zalana mleczkiem kokosowym, gado gado – sałatka warzywna. W klimacie tropikalnym najlepszym sposobem szybkiego ugaszenia pragnienia jest wypicie gorącego napoju, na przykład herbaty.

Zakupy

TAJLANDIA
Dużą atrakcją dla przyjezdnych są uliczne stragany oraz sklepy oferujące zarówno pamiątki, jak i odzież. Słynne nocne bazary w Bangkoku (np. Pratunam czy Suan Lum z ponad 3 tysiącami straganów) czy w miejscowości Pattaya przyciągają tłumy turystów. Do typowych wyrobów miejscowego rękodzieła należą m.in. statuetki Buddy, drewniane figurki, parasolki od słońca, płócienne i skórzane torby. Ogromny jest wybór złotej biżuterii, zwłaszcza z tajskimi szafirami o wielu kolorach, turkusami, koralem. Słynny tajski jedwab, nieco inny niż chiński, z którego uszyte są piękne i eleganckie suknie oraz kostiumy, można kupić w wyspecjalizowanych sklepach. W śródmieściu większych miast znajdują się także ogromne galerie handlowe z setkami sklepów; wiele z nich należy do japońskich właścicieli, jak np. Isetan. Osobną grupę towarów poszukiwanych przez turystów stanowi elektronika po konkurencyjnych cenach, sprowadzana z Chin, Tajwanu, Malezji. Trzeba wziąć pod uwagę, że wiele markowych towarów to bardzo udane falsyfikaty. Do stałego i oczekiwanego przez sprzedawców rytuału należy targowanie się, ułatwione, bo posiadają oni zawsze kalkulator.

MALEZJA
Artystyczne wyroby rzemiosła malezyjskiego są znane na świecie. Do najbardziej popularnych należą tkaniny z różnego rodzaju jedwabiu i batik, czyli ręcznie malowane płótno. Z tych materiałów szyje się wiele rodzajów ubrań, tak o tradycyjnym fasonie, jak i nadającym się do noszenia na co dzień. Wiele spośród materiałów jest tkanych w wielobarwne wzory. Songket – to najdroższa i najbardziej okazała odmiana: brokat przetykany złotą nitką. Przedmioty z drewna to figurki i maski najczęściej służące do celów kultu religijnego czy obrzędów, np. zaklinających choroby. Na ulicznych stoiskach można kupić kolorowe tradycyjne latawce, zwane wau, przedmioty z bambusa, rattanu i trzciny. Do najcenniejszych należą misternie zdobione naczynia z cyny (wytwarzane w największej w kraju wytwórni Royal Selangor Pewter), srebrna biżuteria, ceramika. Wyroby rzemieślników z wyspy Borneo docierają do większych sklepów i bazarów na Półwyspie Malezyjskim. Należą do nich pięknie rzeźbione kuferki, szkatułki, meble, figurki ludzi chroniące od nieszczęścia, maski. Dzięki wieloetnicznej ludności kraju wśród pamiątek są także wyroby chińskie i indyjskie, np. oryginalne tradycyjne instrumenty używane przez Hindusów. W Malezji można też kupić po konkurencyjnej cenie wyprodukowany w Azji sprzęt elektroniczny, zegarki, europejskie perfumy i kosmetykę. W większości sklepów przyjmowane są karty płatnicze. Kupując na straganach ulicznych lub na targu, można się targować.

SINGAPUR
Singapur to raj dla kupujących. Dla większości turystów (ok. 90% z nich przybywa z sąsiednich państw) to główny powód podróży do tego miasta-kraju. Wielkie centra handlowe, w większości chińskie, sprzedające elektronikę, markową odzież czy buty po tańszych cenach niż w Europie, mieszczą się w śródmieściu miasta. Wszędzie tam można się targować. Poza tym są ulice zapełnione setkami straganów z towarami po cenach na każdą kieszeń. Słynna ulica modnych magazynów nazywa się Orchard Road. Znajdują się tam także sklepy wolnocłowe z kamerami, aparatami fotograficznymi. Dzielnice mniejszości: arabska, indyjska i chińska (magazyny z elektroniką, uwaga na podróbki) mają do zaoferowania nie tylko regionalne pamiątki, ale także wiele restauracyjek z etnicznym jedzeniem. Sklepy oferują także szeroki wybór antyków i oryginalnych wyrobów z całego regionu Azji i Pacyfiku. Można w nich znaleźć zarówno chińską porcelanę, wyroby ze srebra i jadeitu, jak również tajskie wizerunki Buddy, birmańskie wyroby z laki, indonezyjskie maski i rzeźby z drewna oraz sztukę plemienną południowego Pacyfiku, ręcznie rzeźbione srebrne ozdoby i dekorowane paciorkami ranne pantofle. Autentyczne antyki powinny mieć ponad 80 lat; przy ich zakupie należy domagać się zaświadczenia i rachunku. Swoje sklepy mają tu także międzynarodowi kreatorzy mody. Biżuteria charakteryzuje się wschodnimi w stylu zdobieniami. Sklepy z biżuterią oferują olbrzymią różnorodność tradycyjnych i współczesnych wzorów. Jeżeli robi się zakupy warto pamiętać, że 3% ceny to podatek od towarów i usług. Zachowując rachunek można przy wyjeździe otrzymać jego zwrot, jeżeli nasze zakupy przekroczyły sumę 300 SGD.

Zdrowie

TAJLANDIA
Obecnie nie występują w Tajlandii szczególne zagrożenia sanitarno-epidemiologiczne. Nie są wymagane szczepienia. Należy przestrzegać zasad higieny, niezbędnych w krajach tropikalnych. Woda z kranu jest niezdatna do picia. Lepiej korzystać z butelkowanej nawet myjąc zęby. Należy unikać miejsc ze stojącą wodą, wokół których pojawiają się komary, przyczyna malarii i gorączki dengue. Należy także osłaniać ręce i nogi wieczorami ubraniem o jasnych barwach, kiedy komary wykazują największą aktywność. Konieczne jest zabranie z Polski wszelkich środków chroniących przed komarami. Upały i alkohol mogą spowodować groźne powikłania dla zdrowia, szczególnie u ludzi chorych na serce i cukrzycę. Nie ma problemów z dostępem do opieki medycznej. Cena standardowej wizyty lekarskiej wynosi około 500 BHT, doba w szpitalu (zależnie od standardu) kosztuje od 1000 do 5000 BHT.

MALEZJA
Od turystów z Europy nie są wymagane szczepienia. W razie wystąpienia lokalnych ognisk chorób, o potencjalnych zagrożeniach informują środki masowego przekazu. Należy przestrzegać zaostrzonych zasad higieny, niezbędnych w krajach tropikalnych. Woda z kranu jest niezdatna do picia. W sprzedaży ogólnie dostępna jest butelkowana woda filtrowana lub mineralna. Zmiana rodzaju jedzenia, ostre przyprawy mogą spowodować przejściowe dolegliwości żołądkowe, na co trzeba być przygotowanym (leki przeciwbiegunkowe). Należy unikać miejsc ze stojącą wodą, wokół której pojawiają się komary, przyczyna malarii i gorączki dengue. Wieczorami, kiedy komary wykazują największą aktywność, należy osłaniać ręce i nogi, najlepiej ubraniem o jasnych barwach. Objawy malarii są podobne do grypy - gorączka, dreszcze bóle głowy, czasem utrata przytomności. Okres rozwoju choroby - do kilku tygodni po ukąszeniu przez komara. Konieczne jest zabranie z Polski wszelkich środków chroniących przed komarami. Upały i alkohol mogą spowodować groźne powikłania dla zdrowia, szczególnie u ludzi chorych na serce i cukrzycę. Opieka medyczna jest ogólnie dostępna. Lecznictwo państwowe jest stosunkowo tanie, ale poziom usług – niski. Usługi lekarzy prywatnych są płatne, łatwo dostępne, na bardzo dobrym poziomie. Ceny są zróżnicowane, od 10 USD za zwykłą wizytę do 30 USD za poradę specjalisty. Cena doby w szpitalu 20-50USD.

SINGAPUR
Przy wjeździe do Singapuru nie są wymagane żadne świadectwa szczepień. Woda z kranu nadaje się do picia, chociaż najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest korzystanie z wody butelkowanej. Zmiana rodzaju jedzenia, ostre przyprawy mogą spowodować przejściowe dolegliwości żołądkowe, na co trzeba być przygotowanym (leki przeciwbiegunkowe). W związku ze znaczącym natężeniem przypadków zakażeń wirusem dengue fever, wywołanej ukąszeniem komarów krążących wokół zbiorników stojącej wody, zaleca się zwracanie szczególnej uwagi na obecność komarów podczas pobytu na terytorium Singapuru oraz zakrywanie odkrytych części ciała wieczorami. Istnieje bardzo dobrze rozwinięta służba zdrowia. Wyposażenie szpitali jest na wysokim poziomie. Koszt wizyty lekarskiej wynosi od 80 SGD (64 USD), koszt doby w szpitalu - od 200 (160 USD) do 2000 SGD (1600 USD), w zależności od standardu szpitala i pokoju.

Zwyczaje

TAJLANDIA
Skład etniczny mieszkańców Tajlandii - Tajowie (75%), Chińczycy (14%), Malajowie (4%), pozostali to Laotańczycy, mieszkańcy Kambodży, Wietnamczycy i Hindusi. Większość tajska to wyznawcy buddyzmu. Turyści powinni przestrzegać wskazówek miejscowego przewodnika, co do niektórych zachowań. Należy zdejmować buty przed wejściem do świątyń buddyjskich (a także meczetów). Zabronione jest odwracanie się tyłem do posągów Buddy (np. przy robieniu zdjęcia na tle posągu), siadanie w świątyniach buddyjskich ze stopami skierowanymi ku wizerunkom Buddy. Sytuacje konfliktowe może spowodować okazanie braku szacunku dla miejsc kultu religijnego, a zwłaszcza dla majestatu króla Tajlandii, jego rodziny i dworu królewskiego (np. publiczne zniszczenie banknotu, na którym znajduje się wizerunek monarchy), a także dyskutowanie podniesionym głosem lub kłócenie się - np. o cenę - podczas zakupów czy usługi. Kobietom nie wypada podchodzić do buddyjskich mnichów, dotykać ich, siedzieć obok nich np., w parku czy autobusie. Za zaśmiecanie Bangkoku grozi grzywna w wysokości 2000 BHT.

MALEZJA
W kontaktach z lokalnymi mieszkańcami i urzędnikami (policja, celnicy) należy w każdej sytuacji zachować spokój, nie podnosić głosu, nie krzyczeć. Mówić powoli i wyraźnie. Nigdy nie okazywać gniewu, powstrzymywać emocje. Mieszkańcy Azji unikają za wszelką cenę konfliktów. Należy przestrzegać norm prawnych i zwyczajowych wynikających z zasad islamu. Nieprzyjęte są wszelkie zachowania, gdy kobieta i mężczyzna okazują sobie publiczne czułość. Wchodząc do świątyń i prywatnego domu zdejmuje się obuwie. Nie wolno głaskać obcej osoby, włączając dzieci, po głowie, gdyż miejscowi wierzą, że tam znajduje się ludzka dusza. Lewa ręka jest nieczysta - podawanie przedmiotu lub pieniędzy innej osobie, pozdrawianie, jedzenie zawsze należy robić prawą ręką. Pokazywanie rzeczy, zwierząt, a szczególnie ludzi palcem, prawą czy lewą ręką, jest uważane za obraźliwe Malezyjczycy nie akceptują dotykania osób, zwłaszcza płci przeciwnej. Przyjacielskie gesty, takie jak klepanie dłonią po ramieniu lub spacer pod rękę, są uważane za niestosowne. Stopy także uważane są za nieczyste; siedząc np. na podłodze (w świątyni), nie należy wysuwać ich do przodu. Jedząc pałeczkami nie należy wbijać ich np. w grudkę ryżu na sztorc. Przy jedzeniu dozwolone jest siorbanie lub branie pożywienia w palce. Zamierzając robić zdjęcia w świątyniach, trzeba pytać pilnujących o pozwolenie (zazwyczaj jest to zabronione). Do przybytków religijnych nie wchodzi się w szortach i w skąpym odzieniu.

SINGAPUR
Większość zachowań traktowanych jako legalne w innych krajach azjatyckich, w Singapurze jest karanych grzywną. Bardzo rygorystycznie przestrzega się utrzymywania czystości w środkach komunikacji miejskiej oraz na terenie całego kraju. W wielu miejscach znajdują się piktogramy zakazujące niektórych zachowań. Niestosowanie się do tych zaleceń pociąga za sobą wysokie kary finansowe, np. za wyrzucenie niedopałka papierosa lub zaśmiecanie w inny sposób ulic i chodników grozi grzywna w wysokości 500 SGD (ponad 300 USD); za jedzenie i picie w środkach komunikacji miejskiej - grzywna w wysokości 1000 SGD; za palenie papierosów w miejscach zakazanych, np. w pomieszczeniach klimatyzowanych (restauracje i centra handlowe), windach, biurach, komunikacji miejskiej, kinach, teatrach - grzywna w wysokości 500 SGD. Także plucie na ulicę, (a nawet niespuszczenie po sobie wody w toalecie) - jest karane mandatem. Karze się nawet żującego gumę, bo jest podejrzany, że wyrzuci ją gdzieś na ulicy. Trzeba uważać, by przechodzić jezdnię tylko w miejscu oznakowanym i przy zielonym świetle.