Granica

WENEZUELA
Polscy turyści, przebywający do 90 dni, nie potrzebują wizy. Otrzymują na granicy tzw. kartę turystyczną, którą należy wypełnić. Wymagany okres ważności paszportu przy wyjeździe z Wenezueli powinien wynosić 6 miesięcy. Na lotnisku obowiązuje kontrola sanitarna - nie można wwozić artykułów żywnościowych (produktów mięsnych i ich przetworów, owoców). Nie ma ograniczeń w wwozie pieniędzy. Zadeklarowane przy wjeździe kwoty pieniężne można wywieźć. Przy wylocie z Wenezueli należy być przygotowanym na opłatę lotniskową, zwaną impuesto de salida (ok. 40 USD); nie zawsze jest ona uwzględniona w cenie biletu lotniczego. Nie ma możliwości zwrotu podatku VAT. Turyści mają obowiązek zameldowania się w miejscu zamieszkania (hotelu) wypełniając odpowiedni formularz. Nie wolno wywozić z parków narodowych żadnych przedmiotów (np. muszle, egzemplarze fauny i flory) - grozi za to wysoka kara grzywny lub pozbawienia wolności.

EKWADOR
Nie ma obowiązku wizowego dla obywateli polskich przy pobytach do 30 dni. Przy wjeździe wymagany jest 6-miesięczny okres ważności paszportu po opuszczeniu kraju. Obowiązuje opłata lotniskowa przy wylocie za granicę - 25 USD od osoby. Przepisy celne odpowiadają standardom międzynarodowym. Zwolniona od cła jest butelka mocnego alkoholu i ograniczona ilość perfum. Nie ma ograniczeń dotyczących wwozu i wywozu środków płatniczych. Należy jednak zwrócić uwagę na restrykcyjne przepisy dotyczące wywozu materiału roślinnego i zwierzęcego, których złamanie podlega ostrym karom. Szczególnie dotyczy to np. nasion czy sadzonek z Galapagos, a także kawałków skał, korala, muszli itp., pamiątek zrobionych z roślin (nie dotyczy drewna) i części zwierząt, jak np. z skorupy żółwia, zęba lwa morskiego czy czarnego korala. Prawo tego kraju wymaga, by nosić przy sobie dowód tożsamości (może być kserokopia paszportu).
Przepisy wjazdowe i celne opracowano na podstawie informacji z MSZ.

Kuchnia

WENEZUELA
Główne składniki lokalnej kuchni, dostępne na miejscu, to wołowina, ryby słodkowodne, warzywa i owoce. Podstawowym pożywieniem lokalnej ludności jest arepa – kulka z mąki kukurydzianej lub pszennej – którą je się z rozmaitym farszem. Należą do nich, m.in. kurczak z awokado, kawałki wołowiny, ostro przyprawiona szynka z konserwy, sałatka z tuńczyka, jajecznica z pomidorem i cebulą, ser żółty. Narodową potrawą jest pabellon criollo składające się z pokrajanej wołowiny (lub z rybą na Wyspie Małgorzaty), cebuli, ryżu, fasoli, różnych przypraw i przysmażanych pasków banana. Najlepsza wołowina pochodzi z centralnych równin (llanos). Je się ją na różne sposoby – smażoną, grillowaną, gotowaną. W andyjskich jeziorach i strumieniach łowi się pstrągi, a wodach wybrzeża morskiego – wiele ryb, małże i ostrygi. Powszechnie je się słodycze, np. churros – smażone w tłuszczu chrupiące rurki polane gorącą czekoladą, lub bienmesabe – biszkopt polany kremem z kokosa. Uliczni sprzedawcy oferują ogromne ilości dorodnych owoców: cukrowe jabłka (guanabana), wyglądające jak dzikie jabłko nispero, papaje wielkości arbuza (lechosa) i wiele znanych w Europie.

EKWADOR
W różnych rejonach kraju inne potrawy są dominujące. Nie wyróżniają się one nadmiarem ostrych przypraw, chociaż do ciepłych dań podaje się zwykle czarkę z aji – sosem z ostrej papryczki. Popularne są zupy z dodatkiem śmietany, zwane generalnie: colada. W górach je się: locro de papas - ziemniaki i zupę serową, caldo de papas - zupę na krowim kopycie z gniecioną kukurydzą, sancocho de yuca - zupę jarzynową z korzeniem manioku, empanadas de morocho - wydrylowaną kukurydzę nadziewaną mięsem. Na wybrzeżu je się ceviche - marynowaną rybę lub owoce morza, viche – zupę rybną z orzeszkami ziemnymi, encocadas - krewetki lub rybę z mleczkiem kokosowym. Restauracje w całym kraju oferują zestawy obiadowe (almuerzo) i kolacyjne (merienda) po bardzo przystępnych cenach. Miejscowi piją np. morocho - napój zrobiony z gniecionej kukurydzy, mleka, cynamonu i cukru, ale i gorącą czekoladę. W gorące dni pije się napoje owocowe: naranjilla, maracuya, taxo i mora (z czarnych jagód), ale trzeba raczej pić napoje butelkowane, gdyż do zrobionej ze świeżych owoców dodaje się niegotowanej wody. Czarna kawa bez dodatków to cafe puro. Z napojów alkoholowych wszędzie dostępne są wina argentyńskie lub chilijskie, dużo tańsze niż sprowadzane z Europy czy USA. Piwa – Pilsener i Club należą do najpopularniejszych. Cocadas – słodycze z kokosa oraz wielki wybór owoców jada się na deser.

Zakupy

WENEZUELA
W Caracas i w większych miastach są specjalne sklepy oferujące wyroby miejscowych rzemieślników, a także barwne tekstylia. W miejscowościach, w pobliżu których znajdują się atrakcje dla turystów, poza straganami i sklepikami, są targi indiańskie, gdzie można kupić sporo oryginalnych pamiątek. Sklepy duże (supermercado) są otwarte w godz. 9.00-21.00 od poniedziałku do soboty. Małe sklepiki lub kioski z napojami i kanapkami - w godz. 7.00-18.00 od poniedziałku do soboty.

EKWADOR
Sklepy otwarte są w godzinach 10-20. Najbardziej typowe pamiątki są wykonane z drewna: rzeźbione figurki, talerze szkatułki z drewna balsa. Wyroby ze srebra, indiańskie tekstylia, guziki i zabawki ze skorupek orzecha tagua, ręcznie tkane kilimy, dywaniki oraz koce ze 100% wełny w piękne, kolorowe wzory (sprzedawane na metry), antyki z czasów kolonialnych. Targowanie się jest przyjęte w małych sklepikach, na bazarach i ulicznych straganach. Na Galapagos nie wolno kupować wyrobów z czarnego korala, gatunku chronionego, gdyż ich wywóz z kraju jest zabroniony. W stolicy archipelagu, Puerto Baquerizo Moreno, znajduje się kilka sklepów z pamiątkami, wszystko jest tam jednak droższe niż na stałym lądzie. Na wyspach uprawia się owoce, warzywa, restauracje oferują także lokalne ryby i mięso; reszta produktów spożywczych jest przywożona.

Zdrowie

WENEZUELA
Oficjalnie nie są wymagane ani zalecane żadne szczepienia. Z uwagi jednak na okresowe epidemie żółtej gorączki (febry) zaleca się szczepienie przeciw tej chorobie. Po ogłoszeniu zagrożenia epidemiologicznego tą chorobą, osoby niemające szczepień poddawane są na lotnisku obowiązkowemu bezpłatnemu szczepieniu pod rygorem niewpuszczenia na teren Wenezueli. Zagrożenie chorobami występuje zawsze na terenach południowej Wenezueli (malaria, żółta febra). W całym kraju występuje okresowo gorączka dengue, powodowana przez ugryzienie komara. Jej objawy to: wysoka gorączka, krwotok wewnętrzny. Woda jest chlorowana i ogólnie zdatna do picia. Lepiej jednak pić tylko wodę butelkowaną. Praktycznie wszystkie lekarstwa (łącznie z antybiotykami) można kupić w aptekach bez recepty. Turyści mają możliwość uzyskania nieodpłatnej pomocy lekarskiej w szpitalach publicznych (często brak w nich podstawowych środków medycznych i opatrunkowych) lub odpłatnej w szpitalach i ambulatoriach prywatnych. Wizyta w klinice prywatnej kosztuje od 40 do 150 USD, dzień pobytu w szpitalu prywatnym - od 200 do 400 USD. Za dodatkowe usługi medyczne płaci się osobno. Kupując żywność należy zwrócić uwagę na ryzyko mające związek z przechowywaniem jej wcześniej w wysokiej temperaturze.

EKWADOR
Zagrożenie chorobami tropikalnymi jest stosunkowo niewielkie. Nie ma obowiązku szczepień, wskazane są jednak szczepienia przeciwko żółtej febrze. Należy pamiętać o możliwości wystąpienia (w Quito) choroby wysokościowej (soroche). Objawy soroche to m.in. bóle głowy, jamy brzusznej, torsje, zmęczenie, bezsenność, kołatanie serca i zadyszka. Trzeba dać organizmowi czas na adaptację do rozrzedzonego powietrza i unikać długotrwałego wysiłku. Dobrze pić dużo wody, odpocząć oraz zażyć tzw. tabletki soroche, które można kupić w aptece (farmacias, boticas). Opieka lekarska jest ogólnie dostępna w miastach. Wizyta u lekarza ogólnego kosztuje ok. 15 USD, doba w szpitalu ok.100 USD (bez zabiegów i leków).

Zwyczaje

WENEZUELA
Historia Wenezueli silnie związana jest z postacią Bolivara. Obywatele tego kraju spodziewają się okazywania szacunku jego osobie. Policja może zwrócić uwagę nawet osobie, która siedzi trzymając nogi na ławce, która znajduje się na placu Bolivara lub w pobliżu jego pomnika. Na nieprzyjemności można się narazić spacerując w strojach kąpielowych poza plażą i basenem. Jedną z głównych cech kultury wenezuelskiej jest swoboda zachowania przy jednoczesnym przestrzeganiu zasad grzeczności. Wenezuelczycy są otwarci, przyjaźnie nastawieni do innych, cieszą się życiem. Niespieszny tryb życia prywatnego i oficjalnego wyraża się w słowie: manana (jutro). Mimo panującego, podobnie jak w innych krajach latynoskich, kultu macho, kobiety mają tu wysoką pozycję i szacunek. Przed fotografowaniem ludności tubylczej dobrze zapytać ich o zgodę.

EKWADOR
Pod względem kulturowym, etnicznym i geograficznym kraj składa się jakby z dwóch odrębnych części: wyżyny i góry Andy z centrum w Suito oraz region leżący na południe od Gyayaquil, nad Pacyfikiem. Indianie Keczua stanowią ok. 50% ludności, metysi – 40%, ok. 8% to biali mieszkańcy. Reprezentanci większości pozostałych plemion indiańskich zamieszkują tereny górskie i rejon Amazonii. Muzyka andyjskich Indian ma najczęściej związek ze obchodami świąt religijnych i ceremonii lokalnych. Jej nieodłącznym elementem są tańce, jak np.: Sanjuanito, Albaza, Yumbo, z akompaniamentem gitarzystów, fujarek, bębenków. Klasyczny, typowy dla ekwadorskiej muzyki dźwięk wydobywa się z rondador – małej piszczałki. Mieszkańcy Ekwadoru, jak w innych krajach południowoamerykańskich, są serdeczni i wylewni, w dowód sympatii często dotykają obcego. Są wyczuleni na punkcie swojego kraju, więc lepiej nie chwalić w ich obecności innych nacji. Nie poleca się mówić o Peru, z którym stosunki od wielu lat są dość napięte z powodu nieporozumień dotyczących linii granicznej. Nie poleca się przywoływanie kelnera klaszcząc w dłonie nad głową, chociaż wśród miejscowych jest to dość powszechny zwyczaj.