Granica

RPA
Obywatele RP mający paszporty zwykłe mogą wjeżdżać bez wiz i przebywać na terytorium Republiki Południowej Afryki jednorazowo do 30 dni. Wjeżdżając na terytorium Swazilandu należy mieć wizę, którą wydaje się na granicy. Przy wjeździe do RPA wymagany okres ważności paszportu powinien być dłuższy od okresu ważności wizy co najmniej o 6 miesięcy. Nie są wpuszczane osoby, które nie mają w paszporcie przynajmniej jednej strony wolnej na pieczątki straży granicznej. Cudzoziemiec przebywający w RPA czasowo może wymienić i wywieźć z tego kraju jedynie taką sumę dewiz, która nie przekracza kwoty zadeklarowanej przy wjeździe. Nie wolno wwozić więcej niż 1 l napojów spirytusowych. Całkowitym zakazem objęty jest wywóz kości słoniowej oraz skóry i innych części zwierząt, o ile nie zostały nabyte u licencjonowanego sprzedawcy lub nie mają certyfikatu trofeum łowieckiego. Zakazane jest posiadanie surowych (nieoszlifowanych) diamentów. Przy wyjeździe z RPA turysta może ubiegać się o zwrot podatku VAT, pod warunkiem, że kwota pojedynczego zakupu (rachunku) przekroczyła wysokość 250 ZAR. Prosimy o zabranie kserokopii paszportu.

ZIMBABWE
Obywatele polscy potrzebują wizy pobytowej i tranzytowej na wjazd. Wymagany okres ważności paszportu przy wjeździe wynosi 3 miesiące. Decyzję o okresie ważności wizy podejmuje urzędnik imigracyjny na granicy, który stawia stempel wizy jednokrotnej lub dwukrotnej. Wwóz waluty obcej powyżej 1000 USD powinien być udokumentowany w deklaracji celnej podróżnego, co zapewnia bezpieczny wywóz przy wyjeździe z Zimbabwe. Przepisy przewidują konfiskatę wywożonych środków płatniczych w walutach obcych większych niż równowartość 1000 USD i 50 000 ZWD w gotówce. Wymiana waluty poza bankami jest zabroniona. Wywóz wyrobów z kości słoniowej jest dozwolony tylko w przypadku posiadania zaświadczenia CITIES (przy zakupie należy żądać takiego zaświadczenia). Istnieje zakaz noszenia ubiorów zbliżonych do mundurów wojskowych i policyjnych. Dotyczy to szczególnie ubiorów typu battle-dress, panterek itp. Osoby naruszające to prawo mogą podlegać karze grzywny lub nawet pozbawienia wolności. Należy unikać fotografowania niektórych obiektów (siedziba prezydenta, centra przesyłowe energii elektrycznej, poczta, skupiska ludzi). Na profesjonalną działalność fotograficzną należy mieć zezwolenie Ministerstwa Informacji (konieczne jest złożenie wniosku i opłata 300 USD).

Kuchnia

RPA
Oferta kulinarna Afryki Południowej jest bardzo bogata. Nieodłącznym elementem życia jest grill (braai). Na każdym campingu czy obozowisku w rezerwatach są miejsca do grillowania. Grilluje się białą kiełbasę (boerewors) z baraniny i wołowiny. O wielokulturowej tradycji świadczy duża liczba indyjskich restauracji i stoisk ulicznych z hinduskim curry, które przyrządza się z jagnięciny, kurczaka, wołowiny albo warzyw. które podaje się z różnymi sosami łagodzącymi pikantny smak. Jako przyprawę do curry podaje się gęsty słodko-kwaśny sos owocowy (chutney). Smoorsnoek to potrawka z cebuli i mięsa atuna lekko przyprawiana curry. Breyani to ryż zapiekany z soczewicą i jagnięciną lub kurczakiem. Waterblommetjie bredie to potrawka z dodatkiem pędów kwiatowych pewnego gatunku lilii wodnej. Dobra jest niezbyt ostro przyprawiona kuchnia malezyjska; np. słodko-pikantne klopsy z mielonego mięsa jagnięciny (bobotie), duszona wołowina z warzywami (bredie), baranie szaszłyki z cebulką (sosaties). Powszechnym przysmakiem są paski suszonej wołowiny lub z mięsa antylopy, solone i mocno przyprawione (biltong). Dzięki sprzyjającemu klimatowi uprawia się wiele gatunków owoców: papaja, awokado, mango, ananasy, banany, ale i winogrona, jabłka oraz gruszki. Jako deser lub słodka przekąska popularne są rolady nadziewane suszoną miazgą owocową. Popija się herbatą rooibos (ziołowa herbata z Aspalathus linearis). Szaszłyki owocowe to deser z owoców nadzianych na patyk. Malajskie desery np. pudding z pelargonii, melk tert (tarta mleczna) i brandy pudding są bardzo pożywne. Je się też owoce smażone w cukrze np. plasterki pomarańczy, wiśnie, kawałki fig i melonów.

ZIMBABWE
Kuchnia charakteryzuje się wpływami potraw angielskich oraz tradycyjnych – afrykańskich. Sadza – danie z mąki kukurydzianej, to składnik każdego z miejscowych dań. Kraj jest dużym eksporterem wołowiny. W restauracjach podaje się również często potrawy z dzikich zwierząt: krokodyla, kudu czy antylopy impala. Biedniejsi jedzą mięso z kozy. Smaczny jest bitong – solone mięso. Z ryb, najczęściej podaje się troć i miejscową rybę o nazwie kapenta. Można także uniknąć jedzenia oryginalnych potraw i wpaść do np. Kentucky Fried Chicken oraz restauracji innych znanych sieci.

Zakupy

RPA
W RPA istnieje możliwość zakupu oryginalnych pamiątek, wśród nich wyroby z drewna (maski, rzeźby), diamenty, południowoafrykańskie wina, brandy. Największą atrakcją są wytwory rzemiosła, a także biżuteria z miejscowego złota, zdobiona szlachetnymi i półszlachetnymi kamieniami. W sklepikach z upominkami i na bazarach w całym kraju sprzedaje się misterne wyroby z koralików, tkane chodniczki i dywany, ozdobne koszyki, kamienne i drewniane rzeźby, łyżki z drewna i kości oraz tradycyjne afrykańskie szaty z geometrycznymi motywami, ceremonialne maski i malachitowe bransolety. Na bazarach można znaleźć również wiele innych wyrobów – od dzwonków, drewnianych krzeseł i malowanych poszewek na kołdrę po afrykańskie wzory i artykuły ze skóry. Większość sklepów jest otwarta od 8,30-17,00, a w soboty do 12,30.

ZIMBABWE
W ośrodkach turystycznych są sklepy lub stragany z pamiątkami. Wiele z tych produktów jest jednak bardzo niskiej jakości. Sprzedawcy oferują ogromne ilości drewnianych lub kamiennych figurek i rzeźb (twarze, zwierzęta). Bardziej wartościowe produkty rękodzieła można dostać w sklepach i galeriach. Atrakcyjną pamiątką są kamienie szlachetne (malachit, szmaragd); niektóre, mniej cenne, są szlifowane w kształcie jajek. Oryginalne są wyroby robione na szydełku: obrusy, narzuty na łóżko. W całym kraju można kupić koszyki różnej wielkości i kształtu. Na sprzedaż są również przedmioty z kości słoniowej; trzeba żądać od sprzedawcy specjalnego certyfikatu, że towar jest wykonany z odpadków kości; okazuje się go na granicy. Nie poleca się jednak kupowania tego rodzaju pamiątek, bo ich przywóz do Polski jest zakazany. Sklepy otwarte są w godzinach od 8.00 do 17.00, spożywcze do 19.00 (sieć Spaar). Ceny produktów importowanych zbliżone są do cen polskich lub wyższe.

Zdrowie

RPA
Woda z kranu jest zdatna do picia. Najbezpieczniej jest jednak korzystać z wody butelkowanej z pewnego źródła. Dostęp do opieki medycznej jest bardzo dobry, a jej poziom - wysoki, chociaż w niektórych słabiej rozwiniętych regionach, jej poziom nie jest najwyższy. Najlepiej wyposażone są międzynarodowe szpitale w dużych miastach. Cena wizyty lekarskiej wynosi średnio 200 ZAR. Pobyt w szpitalu kosztuje dziennie 1000-2000 ZAR. Ze względu na pobyt w Parku Krugera istnieje niewielkie prawdopodobieństwo wystąpienia malarii. Najlepsza profilaktyka to unikanie komarów i stosowanie repelentów odstraszających komary. Po zmroku należy wkładać ubranie z długimi rękawami i długie spodnie.

ZIMBABWE
Przy przyjeździe z krajów, w których notowana jest żółta gorączka (febrawymagane jest szczepienie. Na niżej położonych terenach (np. Victoria Falls) istnieje duże zagrożenie malarią, szczególnie w miesiącach listopad-czerwiec. Zaleca się stosowanie ogólnych środków profilaktyki przeciwmalarycznej. Niezależnie od tego dobrze zaopatrzyć się przed wyjazdem w antymalaryczne kremy, aerozole, chusteczki itp. W głównych miastach i centrach turystycznych dostęp do opieki medycznej o standardzie europejskim jest łatwy. Cena wizyty prywatnej wynosi ok. 45-50 USD, a doba w prywatnym szpitalu kosztuje ok. 150-200 USD.

Zwyczaje

RPA
Afrykanerzy (jest ich 5,6 mln) to potomkowie Europejczyków. Większoścj obywateli o innych kolorach skóry mieszka w północnych i zachodnich prowincjach. Ponad 100 lat tubylcze plemiona żyły na terenach miejskich, pracowały na farmach białych, oddalając się od swoich rodzimych kultur. Część tradycji zachowała się, ale nikt już prawie nie potrafi żyć tak jak przodkowie. Wielką wagę przywiązuje się do nauczania dzieci tubylców dawnych zwyczajów. Inaczej z językami: główne są używane jako oficjalne. Od wyborów w 1994 roku w kraju zakazany jest rasizm (apartheid). Nietrudno jednak zauważyć, że gorsze zajęcia wykonują ludzie o skórze innej niż biała. Wciąż istnieją antagonizmy między białymi a czarnymi, białymi a przybyłymi z Azji (choć ci ostatni mają wyższą pozycję niż czarni), a także między różnymi plemionami czarnych tubylców. Mieszkańcy RPA nie przywiązują zbyt dużej wagi do ubrania; ciepły klimat przez cały rok sprawia, że wszędzie widzi się ludzi ubranych jak na wakacjach. Istnieją wyjątki – eleganckie restauracje. Na plażach nie wolno opalać się topless. Spożywanie alkoholu na plaży i w miejscach publicznych jest nielegalne. Palenie w budynkach publicznych, taksówkach i pojazdach komunikacji miejskiej jest zakazane. Wchodzenie do miejsc kultu religijnego jest obwarowane wieloma rytuałami, których należy przestrzegać.

ZIMBABWE
Mieszkańcy są pogodni i przyjaźnie nastawieni do turystów. Cudzoziemcy powinni unikać okazywania zdenerwowania podnosząc głos albo wymachując rękami, bo reakcją tubylców jest tylko śmiech i drwiny. Preferują, gdy sprawy (np. ostre targowanie się) toczą się spokojnie i grzecznie. Przyjezdni o białej skórze mogą się spodziewać złego traktowania, jeśli już na lotnisku zaczynają się denerwować. Z drugiej strony – zamierzając załatwić jakąś sprawę, należy być stanowczym. Mieszkańcy krzyczą do siebie, zamiast mówić cichym głosem – szeptanie jest brane za złą monetę. Na prowincji należy unikać patrzenia ludziom w oczy – jest to uważane za niegrzeczne. Przedmioty (np. banknoty) podaje się obiema rękami. Nie używać nigdy do tego celu (ani do odbierania czegoś) wyłącznie lewej ręki. Wdzięczność i uprzejmość jest często wyrażana klaskaniem.